ABD’de uygulanan deneysel bir immünoterapi, ileri evre karaciğer kanseri bulunan 3 yaşındaki bir çocuğun tedaviye dirençli hastalığının tamamen ortadan kalkmasını sağladı. Çocuk, tedaviden 12 ay sonra halen kanser belirtisi göstermiyor. Araştırmacılar, sonuçların katı tümörlere karşı geliştirilen yeni nesil CAR T hücre tedavileri için umut verici olduğunu belirtiyor. Kanser kemoterapiye rağmen geri döndü
Baylor College of Medicine ve diğer kurumlardan araştırmacıların New England Journal of Medicine’de yayımladığı çalışmaya konu olan çocuğa hepatoblastom tanısı kondu. Karaciğer kanserinin en yaygın türü olan bu hastalık, çocuğun kemiklerine ve akciğerlerine yayıldı. Doktorlar cerrahi müdahale ve üç farklı kemoterapi tedavisi uygulamasına rağmen kanser yeniden ortaya çıktı.
Tümör üzerinde yapılan testlerde, kanserli karaciğer hücrelerinde yaygın olarak bulunan GPC3 proteini tespit edildi. Sağlıklı ve olgun karaciğer hücrelerinde genellikle bulunmayan bu protein, araştırmacıların geliştirdiği tedavinin hedefini oluşturdu.
Çocuğun bağışıklık sisteminden alınan T hücreleri, GPC3 proteinini taşıyan kanser hücrelerini tanıyıp saldıracak şekilde genetik olarak yeniden programlandı. Hazırlanan CAR T hücreleri, sekiz hafta arayla iki ayrı infüzyonla hastaya verildi.
İlk uygulamadan sonra kanserin kısmen gerilediği görüldü. İkinci infüzyonun ardından ise vücutta kalan tümörlerin tamamen ortadan kalktığı tespit edildi. Tedaviden 12 ay sonra çocuğun kanser bulgusu taşımadığı bildirildi. Bununla birlikte sonuçlar yalnızca tek bir hastaya ait olduğu için tedavinin uzun vadeli başarısı henüz kesinleşmiş değil.
Yeni nesil CAR T hücreleri nasıl çalışıyor?
CAR T hücre tedavisi, bağışıklık sisteminin T hücrelerini genetik olarak değiştirerek belirli kanser hücrelerini hedef almasını sağlıyor. Hücrelere yerleştirilen özel reseptörler, kanser hücrelerinin yüzeyindeki antijenleri tanıyor. Böylece T hücreleri hedef hücrelere saldırabiliyor ve vücutta kalmaya devam ederek uzun süreli bir savunma sağlayabiliyor. Bu yöntem, özellikle lösemi ve lenfoma gibi bazı kan kanserlerinin tedavisinde önemli sonuçlar ortaya koydu. Çeşitli araştırmalara göre hastaların yaklaşık yüzde 25 ila 90’ı, kanser türüne bağlı olarak tedaviye olumlu yanıt verebiliyor.
kitle şeklindeki tümörlerde ise CAR T tedavisinin etkinliğini artırmak daha zor. Tümörlerin farklı antijen yapıları ve bağışıklık sisteminden korunmalarını sağlayan mekanizmaları bulunuyor. Yeni çalışmada araştırmacılar, bu sorunları aşmak için hücrelere birden fazla özellik kazandırdı.
Tedavi kapsamında CAR T hücreleri GPC3 proteinini hedefleyecek şekilde tasarlandı. Ayrıca IL-15 ve IL-21 adlı iki bağışıklık sinyal proteininin üretilmesi sağlandı. Hayvan deneyleri, bu proteinlerin birlikte kullanılmasının CAR T hücrelerinin kanserle mücadele gücünü ve vücutta hayatta kalma süresini artırabileceğini göstermişti.
Hücrelere bir güvenlik anahtarı geni de eklendi. Bu mekanizma, gerekli görülmesi halinde başka bir ilaç kullanılarak CAR T hücrelerinin hızlı biçimde ortadan kaldırılmasına olanak tanımayı amaçlıyordu.
Ciddi yan etkiler görülmedi
CAR T hücre tedavisinin riskleri arasında, bağışıklık sisteminin aşırı etkinleşmesine neden olan sitokin salınım sendromu bulunuyor. Ağır vakalarda hayati tehlikeye yol açabilen bu durum, tedavi sonrasında yakından takip gerektirebiliyor.
Araştırmacılar, çocuğun tedavi sürecinde sitokin salınım sendromu gibi ciddi yan etkiler yaşamadığını bildirdi. Çalışmanın yazarları, kalıcı ve tam bir yanıtın sistemik toksik etkiler görülmeden, ayakta tedavi ortamında elde edildiğini belirtti.
Ancak bu sonuçlar tek bir hastanın deneyimine dayanıyor. Dolayısıyla yöntemin diğer çocuklarda ve farklı katı tümör türlerinde aynı etkiyi göstereceği henüz bilinmiyor.
CARE adı verilen ve halen devam eden birinci faz klinik araştırma kapsamında benzer karaciğer kanseri vakalarına sahip 18 ila 30 hastanın dahil edilmesi planlanıyor. Araştırmanın ana bölümünün gelecek yaz tamamlanması bekleniyor.
